Skip to main content

Zaiman Miphun in Ding Kuul?



Kawl (Bamar) te in, "Kachin ram ah Kachin mi ian umh lo maan Kachin ram ti thil lo. Kachin lek in thu rel thil lo," tiin thu bawn de ii. Cia bang pah in Zanniat ram ah Zanniat mi ian umh lo, Zanniat in thu rel thil lo in thu fehpui hnak in hlanlai pah tuntian Zanniat ram pui khiah Zanniat in konghoi thil lo, Zanniat in pawlkom ding thil lo in umh ii.

USA le Canada ram bang Democracy rel de ai, cia ram ukdan ah khangsohnak le zalenhnak a pha ngai hnak umh bang pah in a pha lo hnak ling tlang lo kin tam ii. Burma (Myanmar) ram heh USA le Canada bang in uk tuh selai miphun in ram nai kuul tuh lo ii. USA ah miphun in dinghnak ram (State) umh lo ii. Cia bang pah in Canada ah miphun in dinghnak ram (Province) umh lo ai, Mirang miphun phunkhat French te ca ruat in Quebec ram (Province) ian umh ii. USA le Canada ram khiah he ram naitu miphun ngaingai te khiah Mirang te in a ram sut sah sio in, he ram naitu te sawn mi bang lo in cang ruai sio in, miphun in ding lo hnak USA le Canada ram in cang ruai hnak ii.

Burma ram buaihnak muril ngaingai sik fangin Kawl (Bamar) miphun le Daingyinta (ram nai miphun) karlak remdun thil lo hnak, ram le thunaihnak cuh dun hnak in tuntian rem thil lo in buaihnak phuncang in umh hnak ii. Burma ram dinhmun in USA le Canada bang in miphun in thu nai lo hnak ram in ding thil lo tihnak a lin ii. Ciamaan, Burma ram in a kuul hnak tu miphun in dinghnak Federal Democracy ram ii.

India ram khiah miphun phuncang in dinghnak Federal ram phunkhat ii. Kin hiang ai Mizoram khiah miphun in dinghnak ram (State) ii. Mizoram ah India ram mi te tlawn thil napui, umh thil lo ii. India mi napui Mizoram pua in, hlaice in Kala te lut tuh lekhaw sianghnak (Inner Line Permit) ngen kuul ai, a sianghnak camcu bangin umh kuul ii. Mizoram khiah ram pakhat dinhmun in thunaihnak sang roh nai in ding ii. Cia bang miphun in dinghnak ram phuncang hmang in Burma ram heh Federal ram in ding fang ian in ram buaihnak dap thil tuh ai, khangso thil tuh ii.

Burma ram huap in miphun in ram (State) ding kuul bangin cia ram song ah miphun niuniu in pupa san in dinghnak ram khiah kilkhawldun tuh hnak ii.

Hlanlai pah Chin State uk dun dan kin siik fangin miphun in nai cia hnak ram dinhmun in ukdun lo ai, Kawl te daihdan in Khua in ukhnak (Township) in ukhnak in fehpui ii.

Zanniat miphun le ram dinhmun in Federal ram (State) thar ah hlanlai pah Kawl te daihdan in ukhnak Khua (Town) hmang in ukdunhnak heh thil pha i tuh lo hang ii. Kin hiang ai Mizoram State song ah Mara Autonomous, Lai Autonomous le Chakma Autonomous tiin Mizo tihnak hnia ah felfai ngai in umh thil ii.

Chin Federal State ah Zanniat dinhmun ruat fangin:
1) Pupa san lai pah ram (ancestral land) kau roh nai.
2) Pon/pong a ce in nai.
3) Miphun daan (culture, tradition) nai liang ii.

Burma ram ding tuhin Panglong Lungkhimhnak lai ah Chin in hotu 3 songin Zanniat in Miuk Pu Hlur Hmung in hming nganhnak in laivum ah Burma tihnak ram thar ding ben tu dinhmun in, Chin song ah Zanniat in pupa ram heh zalen ngai in hmang thil tuhin, ukdun thil tuhin le mah miphun in kulsamhnak bangin khangsohnak tawlrel thil tuhin Zanniatram (Zanniat Autonomous) ding kuul rori ii.

Comments

Popular posts from this blog

HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND

REPORT: HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND - by Salai Tluang Kip Thang Topographic view of Falam Township of Chin hils on Google Map, May 11, 2026. I. Historical Expansion and the Rise of the Tlaisun Hegemony (18th–19th Centuries) The roots of today’s geopolitical and tribal tensions in Chinland can be traced to the expansion of the Tlaisun (Tashon) chiefdoms during the 18th and 19th centuries. Centered in present-day Falam, the Tlaisun established one of the most influential powers in the Chin Hills through aggressive military expansion, tribute systems, and slave-raiding economies. At the height of their influence, Tlaisun authority extended beyond modern Falam into the Lushai Hills (present-day Mizoram), parts of Manipur, and the Chindwin River lowlands, including areas such as Minkin and Mawlaik. This expansion transformed Falam into the dominant regional power long before British colonial intervention. The old Fahlam dynasty, prior to the British ...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...

DAWNGPUI (New Year)

Since ancient times, long before the existence of mainstream calendars like the Gregorian Calendar, a distinct tribe called the Zanniat has celebrated a tradition known as Dawngpui . This annual festival, passed down through generations, marks the beginning of a new year. Among the Chin ethnic groups, many tribes celebrate a harvest festival every year. Most tribes, however, do not have a specific date for their celebrations. For the Zanniat tribe, the first day of the new year has been consistently marked by the full moon in October, according to the Gregorian Calendar. In 2024, October 17th is especially significant as the Hunter's Supermoon—the largest full moon of the year—rises, making this year's Dawngpui celebration even more meaningful. One particular tribe claims that their harvest festival should be recognized as the Chin New Year. However, their ancestral tradition lacks a specific day that marks the beginning of the year. Given the precision ...