Skip to main content

Zaiman Miphun in Ding Kuul?



Kawl (Bamar) te in, "Kachin ram ah Kachin mi ian umh lo maan Kachin ram ti thil lo. Kachin lek in thu rel thil lo," tiin thu bawn de ii. Cia bang pah in Zanniat ram ah Zanniat mi ian umh lo, Zanniat in thu rel thil lo in thu fehpui hnak in hlanlai pah tuntian Zanniat ram pui khiah Zanniat in konghoi thil lo, Zanniat in pawlkom ding thil lo in umh ii.

USA le Canada ram bang Democracy rel de ai, cia ram ukdan ah khangsohnak le zalenhnak a pha ngai hnak umh bang pah in a pha lo hnak ling tlang lo kin tam ii. Burma (Myanmar) ram heh USA le Canada bang in uk tuh selai miphun in ram nai kuul tuh lo ii. USA ah miphun in dinghnak ram (State) umh lo ii. Cia bang pah in Canada ah miphun in dinghnak ram (Province) umh lo ai, Mirang miphun phunkhat French te ca ruat in Quebec ram (Province) ian umh ii. USA le Canada ram khiah he ram naitu miphun ngaingai te khiah Mirang te in a ram sut sah sio in, he ram naitu te sawn mi bang lo in cang ruai sio in, miphun in ding lo hnak USA le Canada ram in cang ruai hnak ii.

Burma ram buaihnak muril ngaingai sik fangin Kawl (Bamar) miphun le Daingyinta (ram nai miphun) karlak remdun thil lo hnak, ram le thunaihnak cuh dun hnak in tuntian rem thil lo in buaihnak phuncang in umh hnak ii. Burma ram dinhmun in USA le Canada bang in miphun in thu nai lo hnak ram in ding thil lo tihnak a lin ii. Ciamaan, Burma ram in a kuul hnak tu miphun in dinghnak Federal Democracy ram ii.

India ram khiah miphun phuncang in dinghnak Federal ram phunkhat ii. Kin hiang ai Mizoram khiah miphun in dinghnak ram (State) ii. Mizoram ah India ram mi te tlawn thil napui, umh thil lo ii. India mi napui Mizoram pua in, hlaice in Kala te lut tuh lekhaw sianghnak (Inner Line Permit) ngen kuul ai, a sianghnak camcu bangin umh kuul ii. Mizoram khiah ram pakhat dinhmun in thunaihnak sang roh nai in ding ii. Cia bang miphun in dinghnak ram phuncang hmang in Burma ram heh Federal ram in ding fang ian in ram buaihnak dap thil tuh ai, khangso thil tuh ii.

Burma ram huap in miphun in ram (State) ding kuul bangin cia ram song ah miphun niuniu in pupa san in dinghnak ram khiah kilkhawldun tuh hnak ii.

Hlanlai pah Chin State uk dun dan kin siik fangin miphun in nai cia hnak ram dinhmun in ukdun lo ai, Kawl te daihdan in Khua in ukhnak (Township) in ukhnak in fehpui ii.

Zanniat miphun le ram dinhmun in Federal ram (State) thar ah hlanlai pah Kawl te daihdan in ukhnak Khua (Town) hmang in ukdunhnak heh thil pha i tuh lo hang ii. Kin hiang ai Mizoram State song ah Mara Autonomous, Lai Autonomous le Chakma Autonomous tiin Mizo tihnak hnia ah felfai ngai in umh thil ii.

Chin Federal State ah Zanniat dinhmun ruat fangin:
1) Pupa san lai pah ram (ancestral land) kau roh nai.
2) Pon/pong a ce in nai.
3) Miphun daan (culture, tradition) nai liang ii.

Burma ram ding tuhin Panglong Lungkhimhnak lai ah Chin in hotu 3 songin Zanniat in Miuk Pu Hlur Hmung in hming nganhnak in laivum ah Burma tihnak ram thar ding ben tu dinhmun in, Chin song ah Zanniat in pupa ram heh zalen ngai in hmang thil tuhin, ukdun thil tuhin le mah miphun in kulsamhnak bangin khangsohnak tawlrel thil tuhin Zanniatram (Zanniat Autonomous) ding kuul rori ii.

Comments

Popular posts from this blog

TUNTENG KAWLRAM POLITICS RUATLANGIN

Aung San in Burma ram ding tuhin Chin, Kachin le Shan miphun te sawm in Panglong Agreement ciah 1947 kum ah sign tlang ii. Cia ben, rampum huap Election nai ai, Aung San in konghoihnak party AFPFL (Anti- Fascist People's Freedom League) in nehhnak co ai, ramuk tuh dan Danhampui (Costitution) thar bawn tlang ii. Aung San tu 1947 July hla ah mah le cabinet pervo nai veksen tluk ciah rek tuar lio ii. Aung San umh lo hnua 1948 kum January 4 nia ah Burma ram independent ngah ai, Aung San in bawnhnak Danhampui ciah hmang cih ai, ciah heh 1947 Constitution tiin ko ii. General Ne Win in 1962 kum ah ralkap hmangin dinglai cozah lon lio ai, 1947 Constitution ciah lon lio ii. Cie pah Ne Win in cozah thar Revolutionary Council ding ai, cia hmangin kum 12 Kawlram uk ii. Kum 12 cetin uk hnua ah Ne Win in 1973 kum ah amah daihdan in rampum huap lungkhimhnak bawn ai, cia lungkhimhnak in 1974 kum ah cozah thar BSPP (Burma Socialist Programme Party) ding ai, cia party hmangin Ne Win in Kawlram pehzo...

Pawlkom naper kin cak thil lo hnak Zanniat dinhmun

Zanniat movement heh kin san ah a thar in nung pan lai ii. Tunhlan ah Zanniat tidun lo in Khua hming cawi in konghoi de ii. Lumbang mi, Locom mi tiin, cetan Falam mi tidun in hlanta upa le konghoitu te in kin hoidan ii. Kin san ah tu mah ihnak miphun dinhmun in konghoi kin kul, mah miphun in naihnak ram huap in Chin ah veksen thawn camran in tel kin kuul tihnak fehpui caan ii hang. Min Aung Hlaing in ralkapdan in Kawlram uk pan pah in mah miphun le ram huap in ram humhim kuul dinhmun kin hleng ii hang. Miphun in dinhnak ram veksen kom in dinhnak Chinram/ Chinland ding kin kuul dinhmun ii. Cia heh Union tiin khai ko ai, Federal State tiin khai ko ii. Zanniat in miphun le ram ca konghoihnak ah mi thawn camran in ding pan ve hang sing. Hlanlai pah Zanniatram huap in konghoidunhnak umh awng lo kin i maanin pawlkom in naperdan thiam lo hnak tam ngai nai ii sing. Zanniat in ralkap (CDF-Zanniatram) ding hang. Zanniatram huap in kilkhawl dunhnak pawlkom ding kuul maanin ZAB (Zannia...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...