Skip to main content

AARSI I LO HNAK BETHLEHEM AARSI

Vaikhat tu zan khuathim lai, Hlapa (Moon) bial in tleu roh caan ah kin innsang zavek in mawtaw in vak ii ing. Mawtaw to kongin i fanu uhamber in,

"I pa, van ai Hlapa (Moon) in kin feh hmun caang ah kin hlun ii. Zaimaan ii? tiin i zawt ii.
"Hlapa tu kin lailung in hmun hla ze ah umh maan kin hleng hmun cang ah kin vum ah umh meng bangin lin hnak ii", tiin sawn ing.
2021 kum Christmas kin hleng ai, arsi thu zong zianzo ingkhaw, laivum ah a nung Pathian heh minung ah cangin nausen in a suak lai ah van ah aarsi tleu roh laar in mifim te hoi thu ruat ngah li ing.
Bethlehem Aarsi thu ciah tuntian laivum ai van lam mithiam (Astronomers) te in thilmak in ruat ai, a cang thil dan phuncang in reel lianglo vek ii. Ciabang songin a ruathnak phunkhat tu; tunah van ai kin hmu thilhnak te songin kin lailung bang lailung dang (planet) dang te i thai in ruat ruathnak umh ii. Ni (Sun) heeltu lailung tam ngai songin 7 BC kum ah Jupiter le Saturn khiah vai thum tawkdun ai, a kum leh ah Mars thawn cia lailung pathum khiah tlar khat ah um bangin tawkdun awng ii. Cetih bang in van ai lailung tawkdun caan ah aarsi tleu roh in lar thai de ii. Cen, Aarsi-zuang (Comet) khiah Bethlehem Aarsi i thai tiin ruathnak umh ai, 12 BC kum ah arsi zuang umh awng ti ii.


Vaan lam arsi le lailung zuangdan sik thiam te ai relhnak bang khiah dik selai Zisuh suak caan ai vaan ah aarsi tleu roh laar thai pan ii. Ikhalkhaw, kin lailung in kin vak hmun cang ah vaan ai kin hmu thil hnak hlapa in kin duum zianzo bangin vaan ai lailung te khiah aarsi tleu rohin laar selai i tuh ve ii.
Bible ah Bethlehem Aarsi khiah a tumce ngai ii. Aarsi sikthiam mifim te mithmuh rori ah cia aarsi khiah Nisuaklam (East) ah laar in Nikhumlam (West) amah thawn zianzo le (Mat 2:2), hnuata ber ah cia aarsi khiah Bethlehem khua vum ah vaar leek zolo, nausen Zisuh suakhmun vum rori ah com in tleu ii tiin Bible ah ngan ii (Mat. 2:9-10).


Bethlehem Aarsi khiah vaan ai kin hmu thilhnak aarsi (star, planet, comet) phunkhat i ta selai kin lailung in sik fangin kon ber vum ah aarsi umh tihnak lin thil tuh lo ii.
Hetih i maanin, Bethlehem Aarsi khiah vaan sang roh, hla roh ai umh hnak tleu i lo ai, kin lailung cung ah hmu thil in zuang thil ai, hnuata ber ah hmun khat ah com meng thil hnak siikin vaan sang roh ai umh hnak aarsi (planet, comet) menma i lo tihnak a lin ii. Vaan sang roh ah umh selai, kin lailung in Hlapa (Moon) le aarsi (star, planet) dang kin hmu thil dan bangin kon ber vum ah umh ii tihnak lin thil tuh lo ii. Cia thil tleu roh, aarsi khiah zai ber i ni maw? Pathian in a vancungmi tleu rohin lar ruai awng i ni maw? Ngaihsun urkul roh thilmak peupeu ii.
Lai le vaan, zai zongza seemtu Pathian rori in a bawnhnak minung bangin cangin, minung te kin iit ze maan minung lak ah tlangleng in thihhnak tian tuar in, Amah sangtu veksen in kumzangza nunhnak nai thilhnak thuthangpha heh a songlawi in a mak ze ii.
A nung Pathian thangphat in umh tu sin seh.
Hallelujah, Amen.....
Salai Tluang Kip Thang
Ottawa, ON, Canada
Dec. 27, 2021

Comments

Popular posts from this blog

HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND

REPORT: HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND - by Salai Tluang Kip Thang Topographic view of Falam Township of Chin hils on Google Map, May 11, 2026. I. Historical Expansion and the Rise of the Tlaisun Hegemony (18th–19th Centuries) The roots of today’s geopolitical and tribal tensions in Chinland can be traced to the expansion of the Tlaisun (Tashon) chiefdoms during the 18th and 19th centuries. Centered in present-day Falam, the Tlaisun established one of the most influential powers in the Chin Hills through aggressive military expansion, tribute systems, and slave-raiding economies. At the height of their influence, Tlaisun authority extended beyond modern Falam into the Lushai Hills (present-day Mizoram), parts of Manipur, and the Chindwin River lowlands, including areas such as Minkin and Mawlaik. This expansion transformed Falam into the dominant regional power long before British colonial intervention. The old Fahlam dynasty, prior to the British ...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...

DAWNGPUI (New Year)

Since ancient times, long before the existence of mainstream calendars like the Gregorian Calendar, a distinct tribe called the Zanniat has celebrated a tradition known as Dawngpui . This annual festival, passed down through generations, marks the beginning of a new year. Among the Chin ethnic groups, many tribes celebrate a harvest festival every year. Most tribes, however, do not have a specific date for their celebrations. For the Zanniat tribe, the first day of the new year has been consistently marked by the full moon in October, according to the Gregorian Calendar. In 2024, October 17th is especially significant as the Hunter's Supermoon—the largest full moon of the year—rises, making this year's Dawngpui celebration even more meaningful. One particular tribe claims that their harvest festival should be recognized as the Chin New Year. However, their ancestral tradition lacks a specific day that marks the beginning of the year. Given the precision ...