Skip to main content

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL

Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing.
Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha tam ngai de ii.

Cetih bang ai Kawlram (Burma) ding pah kin san tian in Zanniat in konghoidunhnak umh lo maanin mi lakah Zanniat mi i ve lawn, Zanniat in kong kin hoitu pawlkom le konghoitu umh lo in khang thar te kin vaai lianglo ii. I uham kum 20 dung i khim hnua fangin Zanniat mi kin ihnak ling ngah ve ingkhaw, Zanniat in konghoitu le konghoi dunhnak zong ingkhaw tawk lo ing. Kum siar Dawngpui bawn de napui, i naupang lai pah Dawngpui tihnak tu Zanniat pawlkom in tawlrelnak i lo in Siatton hmingin, khua huapin, hin huapin bawn de ii. India le Malaysia lam ah Zanniat mi kin vaai zianzo hnua fangin Zanniat pon hmang veksen huap in Dawngpui bawn pan lai ii.

Zaimaan Zanniat po hmun Zanniatram ah Zanniat hming in pawlkom ding lo tihnak thu zong zianzo fangin upa tam sawn in relhnak ber tu, Zanniatram ah Zanniat mi lek umh lo maanin thil lo ti ii. Ciamaaan Zanniat in konghoidun lo in Siatton hming in, Bawhlung pawlkom hmingin, Sakta-Hlangta hmingin konghoi dun de tihnak lin ngah zianzo ing. Cen, Zanniat pon hmang lo miphun te sawn ciah Zanniatram le Zanniat mi te uktu, cozah le zung lam ah dinhmun naitu in umh de ii. Zanniat mi le Zanniatram tu minung tam in ram kau roh napui mi te sawn in ukhnak in cang de ii.

Hetih bangin Zanniat miphun le Zanniatram dinhmun kin i maanin kin san ah Zanniat in konghoi tuhin zuam fangin harhnak tam ngai ii. Kin hlanta upa te hmuah tu Zanniat in kong kin hoi lo ai, miphun dang hming (Falam) sawn in kin hoi maanin Zanniat in konghoi hiam te thawn Zanniat mi lala remdun lo hnak, zai namdunlohnak tampui suak de ii.

Laivum minung dinhmun le ram dinhmun ruat fangin Zanniat miphun ihnak in konghoidunhnak kin kuul ngio maanin kin san ah Zanniat in konghoidunhnak tawlrel fangin kin har roh ii. Zanniat mi tam ngai in Zanniat hming in konghoi kuullo in ruattu tam ngai ii. Zanniat in konghoidunhnak daih lo in a tawngtu sawn in cang lianglo tam ngai ii.

Mi khangso te kin siik fangin miphun le ram in konghoidunhnak nai maanin khang thar te ca lampui nai cia, lampui sel cia, dinhmun nai cia in nung ben ii. Cia lakin Zanniat tu tunhlan kum 70 luan tian in konghoidunhnak umh lo hnak a thar in ding kuul i maanin har ngai ii.

Zanniat in konghoidunhnak umh awng lo hnak kin san ah ding cop, konghoi dun cop kin i maanin harhnak le zohsuamdunhnak tam ngai khalkhaw thil pha le thil dik fehpui sawn ii sing. Miphun le ram hrang zuam ṭenṭo te zuam ṭenṭo tu ihlaw.

(Com niu in ngan tum napui he zah i cang sah lio 😊.)
- Salai TKT

Comments

Popular posts from this blog

HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND

REPORT: HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND - by Salai Tluang Kip Thang Topographic view of Falam Township of Chin hils on Google Map, May 11, 2026. I. Historical Expansion and the Rise of the Tlaisun Hegemony (18th–19th Centuries) The roots of today’s geopolitical and tribal tensions in Chinland can be traced to the expansion of the Tlaisun (Tashon) chiefdoms during the 18th and 19th centuries. Centered in present-day Falam, the Tlaisun established one of the most influential powers in the Chin Hills through aggressive military expansion, tribute systems, and slave-raiding economies. At the height of their influence, Tlaisun authority extended beyond modern Falam into the Lushai Hills (present-day Mizoram), parts of Manipur, and the Chindwin River lowlands, including areas such as Minkin and Mawlaik. This expansion transformed Falam into the dominant regional power long before British colonial intervention. The old Fahlam dynasty, prior to the British ...

DAWNGPUI (New Year)

Since ancient times, long before the existence of mainstream calendars like the Gregorian Calendar, a distinct tribe called the Zanniat has celebrated a tradition known as Dawngpui . This annual festival, passed down through generations, marks the beginning of a new year. Among the Chin ethnic groups, many tribes celebrate a harvest festival every year. Most tribes, however, do not have a specific date for their celebrations. For the Zanniat tribe, the first day of the new year has been consistently marked by the full moon in October, according to the Gregorian Calendar. In 2024, October 17th is especially significant as the Hunter's Supermoon—the largest full moon of the year—rises, making this year's Dawngpui celebration even more meaningful. One particular tribe claims that their harvest festival should be recognized as the Chin New Year. However, their ancestral tradition lacks a specific day that marks the beginning of the year. Given the precision ...