Skip to main content

MODEL HLUI TOWNSHIP (KHUA) RORELNA BANSAN A HUN

MODEL HLUI TOWNSHIP (KHUA) RORELNA BANSAN A HUN (https://www.facebook.com/SalaiTluangKipThang/posts/pfbid0bmjPJajvMDwz3weecmRz874roYbj9Lj2JwoUr2HP3kds9edBXYf8tmWUwM1ga4dkl )
Chin ram tan Democracy kan duh tak tak a nih chuan Democracy nih hma Khua hmanga inawpna leh rorelna kan bansan a ngai.
Burma Independence a nih hnu rorelna kan bansan lar ber chu 1948 kuma February ni 20 nia Falam-ah Chinram chhunga palaite leh hotute kal khawmin hmanlai Khawlal/Khua-Lal (Village Chief) hmanga inawpbetna bansan ni kha a ni. Khua-Lal Rorelna hmangin Zanniatram chu Falam hnuaiah awmin, kum tin Chhiah le Lukhawng Falam hnenah pek ngaiin, rethei leh harsa takin kum rei tak (kum 100 vel) an awm. Chu Lal Rorelna tihtawp ni ber chu tunah Chin Natinal Day a lo ni ta a ni. Lal Rorelna tihtawp nimahse hmalai atanga in awpbetna tho khua hmanga in awpbetna leh rorelna chu tun thlengin hman chhunzawm a la ni zela.
Khua Hmanga Rorelna a thatlohnate chu:
1) Hnam nihna anga inkhaihruaina awm thei lo
2) Hnam in ram a nei lo
3) Khua leh khua in tihsiakna



Khua hmanga rorelna hi City States nen inanna a nei. Khua lian leh cak zawk chuan a te zawk leh chak lo an awpbet thin a ni. Hmanlai Greek ram nen innanna a nei a, Greek ram chu Athens, Sparta, Corinth tiin khua tam tak awmin, khua cak zawkin cak lo zawk an in awpbet thin. Persia ram in Greek ram run in awpbet a tum khan Greek ho lungrualin Sparta le Athens kaihruaina in Greek in Persia ram cak tak mai chu tih tlawm a lo ni. Mahse, Greek zingah khua leh khua in nasa takin lal an inchuh a, a tawpna lamah chuan Sparta in Athens a hneh a, chumi hnu lam chuan Greek hnam chu an chak lo telh telh a, Rome in hnehin Rome hnua ah an tlu ta a ni.



Kan pipu hun lai khan khua leh khua nasa takin intihsiakna leh lal inchuhna vangin hnam khat chhungah pawh khua leh khua in hmelmakna leh indonate a thlen thin a ni. Chutiang lal in chuhna khua rorelna (Township system) chu Tatmataw chuan 2008 Constitution hmangin a hmang chhunzawm zel a ni.
Chin-ah hnam tam tak kan awm. Hnam tin in pipu hun tangin ram kan nei vek a, pipu hun atanga kan neih ram boral lovin inkaihruaina thar kan mamawh ta.
Entirnan; Zanniatram chhunga Webula khua chu Chin State sorkar in khuapui (town) nihna pek a ni. Webula chu village atangin Town a nih veleh Webula ram chu a chunga awm Falam khua thuneihna hnuaiah a awm ta mai a ni. Sorkar atangin tanpuina leh project-te Webula in dawng mahse, ram erawh chu ram neitu Zanniat/Webula in thu an nei tawh lova, a chunga Falam rorelna leh duhdan anga kalpui ngai a lo ni ta.
Chuvangin, kan hnam boral lo turin leh hnam in a neihsa ram tih boral a nih lo nan hmanlai rorelna Khua hmanga inawpbetna (Township system) bansanin, hnam pakhat in a neih ram dinhmun nen inmil rorelna thar kan mamawh ta.
Burma/Myanmar-ram huapin kan mamawh rorelnate zingah Federal Rorelna kan duh tlang a, chutiang bawkin Chinland rorelna pawh Chinland chhunga hnam tin in an neih ram hmanga ram puitling Federal Chinland tungding tur kan ni.
Zanniat hnam in a neihsa Zanniatram chu Federal Chinland ti famkimtu kan nih theihna turin hma i la ang u.

Comments

Popular posts from this blog

TUNTENG KAWLRAM POLITICS RUATLANGIN

Aung San in Burma ram ding tuhin Chin, Kachin le Shan miphun te sawm in Panglong Agreement ciah 1947 kum ah sign tlang ii. Cia ben, rampum huap Election nai ai, Aung San in konghoihnak party AFPFL (Anti- Fascist People's Freedom League) in nehhnak co ai, ramuk tuh dan Danhampui (Costitution) thar bawn tlang ii. Aung San tu 1947 July hla ah mah le cabinet pervo nai veksen tluk ciah rek tuar lio ii. Aung San umh lo hnua 1948 kum January 4 nia ah Burma ram independent ngah ai, Aung San in bawnhnak Danhampui ciah hmang cih ai, ciah heh 1947 Constitution tiin ko ii. General Ne Win in 1962 kum ah ralkap hmangin dinglai cozah lon lio ai, 1947 Constitution ciah lon lio ii. Cie pah Ne Win in cozah thar Revolutionary Council ding ai, cia hmangin kum 12 Kawlram uk ii. Kum 12 cetin uk hnua ah Ne Win in 1973 kum ah amah daihdan in rampum huap lungkhimhnak bawn ai, cia lungkhimhnak in 1974 kum ah cozah thar BSPP (Burma Socialist Programme Party) ding ai, cia party hmangin Ne Win in Kawlram pehzo...

Pawlkom naper kin cak thil lo hnak Zanniat dinhmun

Zanniat movement heh kin san ah a thar in nung pan lai ii. Tunhlan ah Zanniat tidun lo in Khua hming cawi in konghoi de ii. Lumbang mi, Locom mi tiin, cetan Falam mi tidun in hlanta upa le konghoitu te in kin hoidan ii. Kin san ah tu mah ihnak miphun dinhmun in konghoi kin kul, mah miphun in naihnak ram huap in Chin ah veksen thawn camran in tel kin kuul tihnak fehpui caan ii hang. Min Aung Hlaing in ralkapdan in Kawlram uk pan pah in mah miphun le ram huap in ram humhim kuul dinhmun kin hleng ii hang. Miphun in dinhnak ram veksen kom in dinhnak Chinram/ Chinland ding kin kuul dinhmun ii. Cia heh Union tiin khai ko ai, Federal State tiin khai ko ii. Zanniat in miphun le ram ca konghoihnak ah mi thawn camran in ding pan ve hang sing. Hlanlai pah Zanniatram huap in konghoidunhnak umh awng lo kin i maanin pawlkom in naperdan thiam lo hnak tam ngai nai ii sing. Zanniat in ralkap (CDF-Zanniatram) ding hang. Zanniatram huap in kilkhawl dunhnak pawlkom ding kuul maanin ZAB (Zannia...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...