Skip to main content

JUDAH DAN IN MINUNG AH SUAL (SIN) UMH AWM?

The Fall of Man (1628-1629) by Rubens

Sual (Mirang in Sin) tihnak heh Christian zapui in kin sangdan tu minung hmasaber Adam le Evi (Eve) in Pathian in ai tuh lo in relhnak thingthai ai hnak in minung heh nu songin kin te pah sual (sin) nai cia in suak in sang ii. Cia minung kin ihnak in telhnak sual heh Mirang in Original Sin ti ii.

Hemi Original Sin doctrine hampanhnak thu zong fangin Saint Agustine (354 AD - 430 AD) in amahte san ah mipui te cuuk de ti ii. Cia doctrine heh Bible song ai Genesis 3:17-19 ai thu sirhsan ii.
Christian te in kin sanghnak thu hampui ber kin langhnak ber khiah Jews (Judah miphun) ai laibu hlun Bible song ai ii. Cia Bible nai hmasaber te Jews miphun te in Christian tam sawn in sanhngak original sin thu ciah sang ve awm tihnak ruat kul ngai ii.
Jewish Virtual Library website (https://www.jewishvirtuallibrary.org/) sik fangin minung ciah a nu songin te pah in sual nai cia tihnak sang lo thu le lungkhim lo thu fiang ngai in ngan ii. Jews te sangdan in minung heh he laivum ah sual (sin) nai lo in, fel cia in te ii.
Jews sangdan in minung in a pha lo lam sawn ril de hnak sawn khiah sual (sin) ti ai, minung in thil kin daih ze hnak, duhhamhnak te sawn khiah sual tiin cuuk dun ii. Cia sual heh Hebrew pon in yetzer hara (the inclination toward evil) ti ii.
Jews mi MSc in Medical Cubernetics ngah tu Philosophy le Kabbalah in PhD ngah tu Dr. Laitman in sual (evil) tihnak hetin rel ii.
"Sual tihnak tu minung ai thinlung songin mah hrang ian ruathnak in mi vum ah lar ruaihnak khiah ii"
(evil is the revelation of a person’s egoistic attitude to others)
Jews sanghnak laibu tam ngai umh ai, amah te sirhsan ber hnak thu khiah laibu in nganhnak tam ngai nai ii. Cia te tu:
1. Torah (Moses in nganhnak laibu 5)
2. Psalms (Tehillim)
3. Megillah (Book of Esther)
4. Mishnah
5. Talmud
6. Zohar/Kabballah
7. Mishneh Torah
8. Shulchan Aruch (Code of Jewish Law)
9. Siddur (Prayerbook)
10. Tanya
Jews te sanghnak sirhsanhnak laibu te khiah phan takin siik fangin Christian te in kin linghnak le ruathnak thawn a dang ze ii.
Minung in bawnhnak in sualhnak le khelhnak in luat tuhin, Pathian in ngaithiam tuhin Mosi san ai dan bangin ramsa thisan in hibawlhnak in fel leh thai in Jews in sang ii.
Minung ah laivum ah kin suak pah sual (original sin) umh lo i maanin Jews te sanghnak ah cia sual in luat tuhin Zisuh (Yeshua) kul lo, sang kul lo in umh ii.
Sual (sin/evil) thu ah Jews le Christian kin sanghnak bangdun veng lo hnak in kin Pathian bia dan le Pathian kin sangdan a bangdun thil lo tihnak ruat pha tam ngai ii.
Reference:
5) The Fall of Man drawing (1628-1629) by Rubens Facebook ai i nganhnak: https://www.facebook.com/SalaiTluangKipThang/posts/3040500342831687

Comments

Popular posts from this blog

HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND

REPORT: HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND - by Salai Tluang Kip Thang Topographic view of Falam Township of Chin hils on Google Map, May 11, 2026. I. Historical Expansion and the Rise of the Tlaisun Hegemony (18th–19th Centuries) The roots of today’s geopolitical and tribal tensions in Chinland can be traced to the expansion of the Tlaisun (Tashon) chiefdoms during the 18th and 19th centuries. Centered in present-day Falam, the Tlaisun established one of the most influential powers in the Chin Hills through aggressive military expansion, tribute systems, and slave-raiding economies. At the height of their influence, Tlaisun authority extended beyond modern Falam into the Lushai Hills (present-day Mizoram), parts of Manipur, and the Chindwin River lowlands, including areas such as Minkin and Mawlaik. This expansion transformed Falam into the dominant regional power long before British colonial intervention. The old Fahlam dynasty, prior to the British ...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...

DAWNGPUI (New Year)

Since ancient times, long before the existence of mainstream calendars like the Gregorian Calendar, a distinct tribe called the Zanniat has celebrated a tradition known as Dawngpui . This annual festival, passed down through generations, marks the beginning of a new year. Among the Chin ethnic groups, many tribes celebrate a harvest festival every year. Most tribes, however, do not have a specific date for their celebrations. For the Zanniat tribe, the first day of the new year has been consistently marked by the full moon in October, according to the Gregorian Calendar. In 2024, October 17th is especially significant as the Hunter's Supermoon—the largest full moon of the year—rises, making this year's Dawngpui celebration even more meaningful. One particular tribe claims that their harvest festival should be recognized as the Chin New Year. However, their ancestral tradition lacks a specific day that marks the beginning of the year. Given the precision ...