Skip to main content

Ruat de aw singim?

Zanniat pon hmang, Zanniat mi tihnak heh hlanlai pah paai tuhin thula phuncang umh de ii; Kawlram/Burma ram ding hlan pah in. Kin san tian in a paai thil ngaingai lo ii. Tluanthu umhdan le politics fehdan te sik fangin Zanniat heh a paai tuh zo hnak napui paai thil lo in nung hlen ii.


Falam peng ah a nung Pathian sang hmasa le Bible nai hmasa, Pathian labu nai hmasa thu kin zong fangin Zanniat in a hmasa awng ii.
Mi hrekkhat te ruat dan tu, a larlar, mi tamtam telhnak ah umh khiah mifim dan, khangsohnak ti de ii. A dikhnak tam ngai ii. Rome (Roman Empire) ram ah umh lekhaw Rome dan in nung pha tiin forhdunhnak ponka za de ii sing. Ikhalkhaw, hnawm thil lo, cak ber in ruathnak thiir (iron) bang in kho rohhnak Roman Empire pui tu paai ve lio ii. Laivum pui uk ben British Empire pui rin paai zo ii. Hlanlai ah Kawlram ah Pyu miphun khiah a khangso in a cak ngai, siangpahrang te tian nai in China emperor in rin kihzah awnghnak i awng napui, tunah Kawlram ah Pyu miphun hmu pha umh lo hang ii.

Pathian in laivum a bawn fangin thil phunkhat ian umh tuh, nung tuhin bawn lo ai, bangdun lo phuncang umh tlang tuhin kin lo bawn ii.

Bangdun lo phuncang umtlang pha tihnak heh Science in biology lam in rel pha tam ngai ii. Santenhnak in thing le nunghing phunkhat ian heh tam ngai in umh selai, a daihtu te in tu pha ngai, cetih tuh hnak, tiin ruat thai ii. Ikhalkhaw, laivum danglamhnak le urhnak (disease) maan in thil phunkhat ian umhnak khiah hnawmcan ngah lio lekhaw cia thing le nunghing khiah tunhnua tian hmu pha umh lo tian in a ci paai lio (extinct) thai lio ii. Ciamaan, science lam in sik fangin thil phunkhat niu ian umh pha lo, phun dangdang umh kul ai, a roih dun kul, a umh tlang kul ti ngio ii. Cetih fang ian in nunhnak heh tunhnua lam tian in laivum ah umh thil hlen tuh ti ii.

Thil phuncang lang thiam, hmang thiam miphun heh aisu te tiin kin sik fangin English te ii. Laivum ah English mi umhnak rori England ram tu a beuh niu ii. Hlanlai ai English pon le kin san ai hmanghnak English rohsia in danglam ii. Laivum ah English lo in Science lam research bawn thil lo tlukin English pon heh hmang remcang in, a khim ngai ii. Literature le Academic lam in English tahin remcang pon khangso umh lo ii. English pon a khangsohnak kin sik fangin laivum ai pon phuncang lang zianzo ai, English heh pon khim ber in cang sinsin ii. Online in sik thilhnak Merriam-Webster English dictionary ah tun kum 2021 songah cafang (word) 520 thun bet zo ai, hetin kum siar word a thar thun bet tio ii.

Cia bang te ruat zianzo in, Zanniat mi, Zanniat pon paai ruai tuh lo khiah thil pha i hlen ii.

Rauhla lam in ruat in, hlanlai pah Zanniat mi le Zaniat pon heh paai tuh zo hnak napui, a nung hlen maan a nung Pathian in a daihnak umh i tuh ii.

I lai i siar sah zuamtu te, ningma naihla...
Tluang Kip Thang

Comments

Popular posts from this blog

TUNTENG KAWLRAM POLITICS RUATLANGIN

Aung San in Burma ram ding tuhin Chin, Kachin le Shan miphun te sawm in Panglong Agreement ciah 1947 kum ah sign tlang ii. Cia ben, rampum huap Election nai ai, Aung San in konghoihnak party AFPFL (Anti- Fascist People's Freedom League) in nehhnak co ai, ramuk tuh dan Danhampui (Costitution) thar bawn tlang ii. Aung San tu 1947 July hla ah mah le cabinet pervo nai veksen tluk ciah rek tuar lio ii. Aung San umh lo hnua 1948 kum January 4 nia ah Burma ram independent ngah ai, Aung San in bawnhnak Danhampui ciah hmang cih ai, ciah heh 1947 Constitution tiin ko ii. General Ne Win in 1962 kum ah ralkap hmangin dinglai cozah lon lio ai, 1947 Constitution ciah lon lio ii. Cie pah Ne Win in cozah thar Revolutionary Council ding ai, cia hmangin kum 12 Kawlram uk ii. Kum 12 cetin uk hnua ah Ne Win in 1973 kum ah amah daihdan in rampum huap lungkhimhnak bawn ai, cia lungkhimhnak in 1974 kum ah cozah thar BSPP (Burma Socialist Programme Party) ding ai, cia party hmangin Ne Win in Kawlram pehzo...

Pawlkom naper kin cak thil lo hnak Zanniat dinhmun

Zanniat movement heh kin san ah a thar in nung pan lai ii. Tunhlan ah Zanniat tidun lo in Khua hming cawi in konghoi de ii. Lumbang mi, Locom mi tiin, cetan Falam mi tidun in hlanta upa le konghoitu te in kin hoidan ii. Kin san ah tu mah ihnak miphun dinhmun in konghoi kin kul, mah miphun in naihnak ram huap in Chin ah veksen thawn camran in tel kin kuul tihnak fehpui caan ii hang. Min Aung Hlaing in ralkapdan in Kawlram uk pan pah in mah miphun le ram huap in ram humhim kuul dinhmun kin hleng ii hang. Miphun in dinhnak ram veksen kom in dinhnak Chinram/ Chinland ding kin kuul dinhmun ii. Cia heh Union tiin khai ko ai, Federal State tiin khai ko ii. Zanniat in miphun le ram ca konghoihnak ah mi thawn camran in ding pan ve hang sing. Hlanlai pah Zanniatram huap in konghoidunhnak umh awng lo kin i maanin pawlkom in naperdan thiam lo hnak tam ngai nai ii sing. Zanniat in ralkap (CDF-Zanniatram) ding hang. Zanniatram huap in kilkhawl dunhnak pawlkom ding kuul maanin ZAB (Zannia...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...