Skip to main content

Ruat de aw singim?

Zanniat pon hmang, Zanniat mi tihnak heh hlanlai pah paai tuhin thula phuncang umh de ii; Kawlram/Burma ram ding hlan pah in. Kin san tian in a paai thil ngaingai lo ii. Tluanthu umhdan le politics fehdan te sik fangin Zanniat heh a paai tuh zo hnak napui paai thil lo in nung hlen ii.


Falam peng ah a nung Pathian sang hmasa le Bible nai hmasa, Pathian labu nai hmasa thu kin zong fangin Zanniat in a hmasa awng ii.
Mi hrekkhat te ruat dan tu, a larlar, mi tamtam telhnak ah umh khiah mifim dan, khangsohnak ti de ii. A dikhnak tam ngai ii. Rome (Roman Empire) ram ah umh lekhaw Rome dan in nung pha tiin forhdunhnak ponka za de ii sing. Ikhalkhaw, hnawm thil lo, cak ber in ruathnak thiir (iron) bang in kho rohhnak Roman Empire pui tu paai ve lio ii. Laivum pui uk ben British Empire pui rin paai zo ii. Hlanlai ah Kawlram ah Pyu miphun khiah a khangso in a cak ngai, siangpahrang te tian nai in China emperor in rin kihzah awnghnak i awng napui, tunah Kawlram ah Pyu miphun hmu pha umh lo hang ii.

Pathian in laivum a bawn fangin thil phunkhat ian umh tuh, nung tuhin bawn lo ai, bangdun lo phuncang umh tlang tuhin kin lo bawn ii.

Bangdun lo phuncang umtlang pha tihnak heh Science in biology lam in rel pha tam ngai ii. Santenhnak in thing le nunghing phunkhat ian heh tam ngai in umh selai, a daihtu te in tu pha ngai, cetih tuh hnak, tiin ruat thai ii. Ikhalkhaw, laivum danglamhnak le urhnak (disease) maan in thil phunkhat ian umhnak khiah hnawmcan ngah lio lekhaw cia thing le nunghing khiah tunhnua tian hmu pha umh lo tian in a ci paai lio (extinct) thai lio ii. Ciamaan, science lam in sik fangin thil phunkhat niu ian umh pha lo, phun dangdang umh kul ai, a roih dun kul, a umh tlang kul ti ngio ii. Cetih fang ian in nunhnak heh tunhnua lam tian in laivum ah umh thil hlen tuh ti ii.

Thil phuncang lang thiam, hmang thiam miphun heh aisu te tiin kin sik fangin English te ii. Laivum ah English mi umhnak rori England ram tu a beuh niu ii. Hlanlai ai English pon le kin san ai hmanghnak English rohsia in danglam ii. Laivum ah English lo in Science lam research bawn thil lo tlukin English pon heh hmang remcang in, a khim ngai ii. Literature le Academic lam in English tahin remcang pon khangso umh lo ii. English pon a khangsohnak kin sik fangin laivum ai pon phuncang lang zianzo ai, English heh pon khim ber in cang sinsin ii. Online in sik thilhnak Merriam-Webster English dictionary ah tun kum 2021 songah cafang (word) 520 thun bet zo ai, hetin kum siar word a thar thun bet tio ii.

Cia bang te ruat zianzo in, Zanniat mi, Zanniat pon paai ruai tuh lo khiah thil pha i hlen ii.

Rauhla lam in ruat in, hlanlai pah Zanniat mi le Zaniat pon heh paai tuh zo hnak napui, a nung hlen maan a nung Pathian in a daihnak umh i tuh ii.

I lai i siar sah zuamtu te, ningma naihla...
Tluang Kip Thang

Comments

Popular posts from this blog

HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND

REPORT: HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND - by Salai Tluang Kip Thang Topographic view of Falam Township of Chin hils on Google Map, May 11, 2026. I. Historical Expansion and the Rise of the Tlaisun Hegemony (18th–19th Centuries) The roots of today’s geopolitical and tribal tensions in Chinland can be traced to the expansion of the Tlaisun (Tashon) chiefdoms during the 18th and 19th centuries. Centered in present-day Falam, the Tlaisun established one of the most influential powers in the Chin Hills through aggressive military expansion, tribute systems, and slave-raiding economies. At the height of their influence, Tlaisun authority extended beyond modern Falam into the Lushai Hills (present-day Mizoram), parts of Manipur, and the Chindwin River lowlands, including areas such as Minkin and Mawlaik. This expansion transformed Falam into the dominant regional power long before British colonial intervention. The old Fahlam dynasty, prior to the British ...

CC/CNA in Falam Ting??

Tunnai kin rualpa hnen in he ponka za ing. Thil umhdan ruat lo hrang tu cetin tun dung Falam township ai thil canghnak thu ah innhnen te in online in hlivua hmut dek hnak hiip thai te in cetin ruat lianglo tuh peu ii. Thu umhdan tu hetin ii. 2023 kum November 13 ah Chinland Council ralkap te in Falam township song Myanmar le India ramri ai Rikhawdar khua le Khawmawi ai Tatmataw ralkap camp ciah lang ngah ii. He Tatmataw camp langhnak ah CDF-Zanniatram ralkap te tel in harsa rohin langhnak awng ii. Cia hnua CNO (Chin National Organization) le a rualpui ralkap pawlkom CB (Chin Brotherhood) in 2025 April 7 nia ah hla 5 song tawngdun hnua Falam khuapui ciah lang ngah awng ai, a ang ze in "Falam duai ni kan nei lo." tiin ramcang ah puai bawn in laam tlang thlurhthlo awng ii. Cia hnua a rai lo pah CNO/CNDF in 2025 kum July 5 nia ah CC in Tatmataw kut ai lang in kilkhawlhnak Rihkhawdar ciah kaap ai, CNA ralkap pakhat thi, CDF-Hualngoram ralkap le mipui lam in thi, mipui 3,000 lai Mi...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...