Skip to main content

KAWLRAM KONGHOIDAN RUAT ZIANZO KONGIN

Rel pha tam ngai napui, tundung 2020 kum November ah rampum in acozah rilhnak Election umh tuh thawn, cia hlan ah Union Peace Conference umh tuh thawn thu ruat pha tam ngai ii.

2008 Constitution/Daanpui heh kin daih awm? Kin daih lo ii. Inapui 2008 constitution daan hlun in Election in acozah ding thilhnak daan tu kin daih sio loi ii. 2008 constitution hmangin election hmasaber 2010 kum ah Kawlram mipui in vote in ralkap party in kin linghnak USDP tling ai kum 5 acozah per ii. Cia acozah per lai ah mipui in ralkap ukhnak thotho in ruat ai, he acozah in danglamhnak cetih ze in kin fehpui tuh lo in um sio ii. Cetin kum 5 liam ai, 2015 kum ah NLD party in Pi Suu Kyi rinsan in election ah tel ai a hlanta ai USDP party tu lang pha umh lo rori in tlok suang ii. Inapui, mipui in NLD in 2008 daanpui khiah kin thleng sah tuh, cia daan thleng in Democracy ngaingai ngah tuhin um tlang sio napui 2020 kum tian kum 5 song ah 2008 daanpui thlengh thil tuh thu umh lovin acozah rilhnak Election kin hleng thio i hang.

A vum lam ai thu umhdan sikin Kawlram mipui in a um roh hnak NLD party in 2008 daanpui heh thlengh thil lo, i hlah lekhaw thlengh nuam lo tihnak a lin zo ii. Ikhalkhaw, tunhlan SPDC cozah ukhnak tahin tu tlanglenghnak lam le sumsaw lam in rohsia kum 10 song ah Kawlram heh a khangso zo i hang. Cia khangsohnak hlum in hlanlai SPDC cozah bangin tu Kawlram cozah lam thu nai bentu te in a hiam tuh ngal lo tihnak tu Kawl ralkap dinhmun in le mipui dinhmun in a lin zo ii.

2008 daanpui thleng lovin, he daan in 75% democracy pehnak in rin ram heh rohsia a khangso zo ii. Cia ruatin 100% democracy ram i selai zai kin bang ni maw? Zai bang democracy kin daih tihnak tu thukhat i rih selai.

Ralkap in bawnhnak daan heh thlengh tuhin 2008 daan hlun tuhin lungkhimtu ramsong ai party (NLD, USDP, daingyinta party) in thleng thil lo tihnak tu a lin zo ii. Ciamaan 2008 daan song ah umh lo hnak hmangin Kawlram cozah heh tawng kul tihnak ii. He ruatin Kawl ralkap cozah heh ralthuam le politics in tawng hnelhno tu te pawl khiah a thupui i hang. Chin dinhmun in tu Chin National Front (CNF) te bang a thupui ngai i hang.

NCA (Nationwide Ceasfire Agreement) heh Kawl ralkap cozah thawn tawngdun tuh nawn lovin lungkhimtu pawlkom te ian tel thil ii. 2008 daan in nung hnak party te in he NCA ah ralkap thawn remhnak bawn kulhnak umh lo tihnak ii. Hemi thu umhdan politics heh lingthiam kin kul, Kawlram dinhmun in thupui ngai ii.

Ralkap in 25% cozah ah thu nai ai, a dang 75% heh Kawlram mipui in ralkap thawn relkawm in, 2008 daan hnia ah nung lo hnak pawlkom te daihdan thawn relkawm in, Kawlram heh democracy ram, daingyinta le Kawl remhnak bawn in Democracy ram ding tuh dan thu heh kin thupui ii.

Salai Tluang Kip Thang
Ottawa, Canada

Comments

Popular posts from this blog

TUNTENG KAWLRAM POLITICS RUATLANGIN

Aung San in Burma ram ding tuhin Chin, Kachin le Shan miphun te sawm in Panglong Agreement ciah 1947 kum ah sign tlang ii. Cia ben, rampum huap Election nai ai, Aung San in konghoihnak party AFPFL (Anti- Fascist People's Freedom League) in nehhnak co ai, ramuk tuh dan Danhampui (Costitution) thar bawn tlang ii. Aung San tu 1947 July hla ah mah le cabinet pervo nai veksen tluk ciah rek tuar lio ii. Aung San umh lo hnua 1948 kum January 4 nia ah Burma ram independent ngah ai, Aung San in bawnhnak Danhampui ciah hmang cih ai, ciah heh 1947 Constitution tiin ko ii. General Ne Win in 1962 kum ah ralkap hmangin dinglai cozah lon lio ai, 1947 Constitution ciah lon lio ii. Cie pah Ne Win in cozah thar Revolutionary Council ding ai, cia hmangin kum 12 Kawlram uk ii. Kum 12 cetin uk hnua ah Ne Win in 1973 kum ah amah daihdan in rampum huap lungkhimhnak bawn ai, cia lungkhimhnak in 1974 kum ah cozah thar BSPP (Burma Socialist Programme Party) ding ai, cia party hmangin Ne Win in Kawlram pehzo...

Pawlkom naper kin cak thil lo hnak Zanniat dinhmun

Zanniat movement heh kin san ah a thar in nung pan lai ii. Tunhlan ah Zanniat tidun lo in Khua hming cawi in konghoi de ii. Lumbang mi, Locom mi tiin, cetan Falam mi tidun in hlanta upa le konghoitu te in kin hoidan ii. Kin san ah tu mah ihnak miphun dinhmun in konghoi kin kul, mah miphun in naihnak ram huap in Chin ah veksen thawn camran in tel kin kuul tihnak fehpui caan ii hang. Min Aung Hlaing in ralkapdan in Kawlram uk pan pah in mah miphun le ram huap in ram humhim kuul dinhmun kin hleng ii hang. Miphun in dinhnak ram veksen kom in dinhnak Chinram/ Chinland ding kin kuul dinhmun ii. Cia heh Union tiin khai ko ai, Federal State tiin khai ko ii. Zanniat in miphun le ram ca konghoihnak ah mi thawn camran in ding pan ve hang sing. Hlanlai pah Zanniatram huap in konghoidunhnak umh awng lo kin i maanin pawlkom in naperdan thiam lo hnak tam ngai nai ii sing. Zanniat in ralkap (CDF-Zanniatram) ding hang. Zanniatram huap in kilkhawl dunhnak pawlkom ding kuul maanin ZAB (Zannia...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...