Skip to main content

HUMAN RIGHT PAWLKOM DANG KAN TUL

Geneva ih UN luthnak sangka pi hmai ah

Falam in ca ka thlah tuk lem lo. Audience zirin si ko. Falam peng lawng si lovin, Chin miphun le ram dinhmun in kan tul zetin ka hmu mi cu Human Rights lam hnatuan theinak pawlkom thar pakhat kan tul.


Ziang ruangah Human Rights Pawlkom dang kan tul?
Tu dinhmun ah Chin Human Rights Organization (CHRO) a um ko. Pheh ding um lovin CHRO dindan le hnatuandan zoh tikah an tuanpi pawlkom le cangvainak hmun zohin duhthu a sam lo ti cu zapi theih asi ih, an tuan theinak zawn ah an tuan rero kan ti thei. Curuangah, CHRO le pawlkom dang ih dinpi lomi Chin mi kan diknak le covo phuangnak le mipi hrang dinpi theinak pawlkom dang kal tul tuk. Tunaite ih Falam peng ih dinmi Institute of Chin Affairs (ICA) kha Human Right lam dinpi nak ding NGO pitling zet si dingin ka rak beisei zet. Hmansehla, a rei hlan ah thiatbal asil. ICA thu ka hun thlir sal tikah a pekte ihsin Human Rights le Humanitarian lam hnatuannak ding si lovin political organization vekin Falam peng pawl funkhawmawknak dingin an fehpi sawn in ka rak hmu ih, a fuh lo dingin ka rak ruat zomi asi. Ka rel duhmi cu, political organization/pawlkom si lo, NGO/non-profit pawlkom din theih si sehla kan tangkai pi zet ding.
Human Right pawlkom cun ziang a tuan ding?
1) Chin miphun le Chin ram ih Human Rights violation pawl record a tuah ding, leitlun in thei theih dingin a phuang ding, International pawlkom ah a dinpi ding.
2) Chin miphun ih khua le ram thula Land Rights a dinpi ding
3) Chin miphun ih kan miphun le daan (Culture and Tradition) kilhawl a tulnak a dinpi ding
4) Kawlram le Chin dinhmun ah Human Rights thu poimawh a um tikah Statement/Capi a suah theu ding.
5) International ih kan lutnak dingah Indigenous Rights hmangin UNO ih ECOSOC ah lut ve ding, Consultative Status tiang ngah tum ve ding. Hi dinhmun thleng thei dingin ram pakhat khat ah hi pawlkom hi register tuah ding.
Pawlkom thar din tikah political organization asi lo ding. Mizapi tel theihmi, member lut theih pawl asi lo dingin, mithiam le thu rawn tlak pawl hnatuannak ding asi ding. Party le member nei in din a si lo ding ruangah party politics, miphun le peng politics pawl hnamhnoih lovin miphun le ram huap in a ding thei sawn ding.
Tu ih ka saduhthahmi pawlkom hi kanmah Falam peng hrang lawng si lo, Chin zate huap ih kan tulmi asi.

Salai Tlaung Kip Thang
Ottawa, Canada
23rd UNWIP ih te Indigenous palai thar pawl hrang UNITAR in Cartigny khua Switzerland ah conflict resolution training a pemi pawl thawn

[Ca thlahtu hi The 23rd session of the UN Working Group on Indigenous Populations (WGIP) ah Geneva ah ka rak tel dah ih, UNITAR ih Indigenous representative pawl hrang conflict resolution training ka rak kai dah ruangah international ah Indigenous Rights ihsin Chin mi dingpi thei pawlkom kan tul thu ka rel nak san asi]

Comments

Popular posts from this blog

TUNTENG KAWLRAM POLITICS RUATLANGIN

Aung San in Burma ram ding tuhin Chin, Kachin le Shan miphun te sawm in Panglong Agreement ciah 1947 kum ah sign tlang ii. Cia ben, rampum huap Election nai ai, Aung San in konghoihnak party AFPFL (Anti- Fascist People's Freedom League) in nehhnak co ai, ramuk tuh dan Danhampui (Costitution) thar bawn tlang ii. Aung San tu 1947 July hla ah mah le cabinet pervo nai veksen tluk ciah rek tuar lio ii. Aung San umh lo hnua 1948 kum January 4 nia ah Burma ram independent ngah ai, Aung San in bawnhnak Danhampui ciah hmang cih ai, ciah heh 1947 Constitution tiin ko ii. General Ne Win in 1962 kum ah ralkap hmangin dinglai cozah lon lio ai, 1947 Constitution ciah lon lio ii. Cie pah Ne Win in cozah thar Revolutionary Council ding ai, cia hmangin kum 12 Kawlram uk ii. Kum 12 cetin uk hnua ah Ne Win in 1973 kum ah amah daihdan in rampum huap lungkhimhnak bawn ai, cia lungkhimhnak in 1974 kum ah cozah thar BSPP (Burma Socialist Programme Party) ding ai, cia party hmangin Ne Win in Kawlram pehzo...

Britain thu ian in laivum ah Gulf oil zuar thil hnak Trump in sut lio

Laivum ah oil le gas tam ber suak hmun le lang hmun ber heh middle east ram ai Gulf tipui hiang dung ah i ber ii. Gulf tipui lam in laivum kon zong ah lawng ngaw puipui in oil le gas hleng thil tuhin thunaitu ber heh vanzuang in nazi 8 dawng zuang kuul hmun ai umh Britain ram ai London khuapui song ai coffee dawr in hampanhnak lawng lam sumdawng te lamvak tuh dan tawlreltu Lloyd kut ah umh ai, a hming heh Lloyd's of London tiin ko ii. Laivum ai sumsaw tam ngai man thil phur lawng ngaw puipui ciah hmunkhat in hmun dang ah feh tuhin lamlak ah bawngsia tawk thai, buaihnak tawk thai de maanin, cia bang tawk fangin sumsaw in dingpuitu Insurance umh lo in vak ngam de lo ii. Insurance nai lo lawng ciah company le sumdawng te pawl in ring thil lo, hmang ngam de lo ii. Ciamaan in lawng le thilri nai in rin lamlak ah harsa le bawngsia tawk lekhaw sumsaw sung tuh lo in sumsaw ngah leh thilhnak Insurance nai kuul tengteng dinhmun ii. Insurance nai lawng te ca lamvak tuh dan, com thil hmun le t...

Pawlkom naper kin cak thil lo hnak Zanniat dinhmun

Zanniat movement heh kin san ah a thar in nung pan lai ii. Tunhlan ah Zanniat tidun lo in Khua hming cawi in konghoi de ii. Lumbang mi, Locom mi tiin, cetan Falam mi tidun in hlanta upa le konghoitu te in kin hoidan ii. Kin san ah tu mah ihnak miphun dinhmun in konghoi kin kul, mah miphun in naihnak ram huap in Chin ah veksen thawn camran in tel kin kuul tihnak fehpui caan ii hang. Min Aung Hlaing in ralkapdan in Kawlram uk pan pah in mah miphun le ram huap in ram humhim kuul dinhmun kin hleng ii hang. Miphun in dinhnak ram veksen kom in dinhnak Chinram/ Chinland ding kin kuul dinhmun ii. Cia heh Union tiin khai ko ai, Federal State tiin khai ko ii. Zanniat in miphun le ram ca konghoihnak ah mi thawn camran in ding pan ve hang sing. Hlanlai pah Zanniatram huap in konghoidunhnak umh awng lo kin i maanin pawlkom in naperdan thiam lo hnak tam ngai nai ii sing. Zanniat in ralkap (CDF-Zanniatram) ding hang. Zanniatram huap in kilkhawl dunhnak pawlkom ding kuul maanin ZAB (Zannia...