Skip to main content

HUMAN RIGHT PAWLKOM DANG KAN TUL

Geneva ih UN luthnak sangka pi hmai ah

Falam in ca ka thlah tuk lem lo. Audience zirin si ko. Falam peng lawng si lovin, Chin miphun le ram dinhmun in kan tul zetin ka hmu mi cu Human Rights lam hnatuan theinak pawlkom thar pakhat kan tul.


Ziang ruangah Human Rights Pawlkom dang kan tul?
Tu dinhmun ah Chin Human Rights Organization (CHRO) a um ko. Pheh ding um lovin CHRO dindan le hnatuandan zoh tikah an tuanpi pawlkom le cangvainak hmun zohin duhthu a sam lo ti cu zapi theih asi ih, an tuan theinak zawn ah an tuan rero kan ti thei. Curuangah, CHRO le pawlkom dang ih dinpi lomi Chin mi kan diknak le covo phuangnak le mipi hrang dinpi theinak pawlkom dang kal tul tuk. Tunaite ih Falam peng ih dinmi Institute of Chin Affairs (ICA) kha Human Right lam dinpi nak ding NGO pitling zet si dingin ka rak beisei zet. Hmansehla, a rei hlan ah thiatbal asil. ICA thu ka hun thlir sal tikah a pekte ihsin Human Rights le Humanitarian lam hnatuannak ding si lovin political organization vekin Falam peng pawl funkhawmawknak dingin an fehpi sawn in ka rak hmu ih, a fuh lo dingin ka rak ruat zomi asi. Ka rel duhmi cu, political organization/pawlkom si lo, NGO/non-profit pawlkom din theih si sehla kan tangkai pi zet ding.
Human Right pawlkom cun ziang a tuan ding?
1) Chin miphun le Chin ram ih Human Rights violation pawl record a tuah ding, leitlun in thei theih dingin a phuang ding, International pawlkom ah a dinpi ding.
2) Chin miphun ih khua le ram thula Land Rights a dinpi ding
3) Chin miphun ih kan miphun le daan (Culture and Tradition) kilhawl a tulnak a dinpi ding
4) Kawlram le Chin dinhmun ah Human Rights thu poimawh a um tikah Statement/Capi a suah theu ding.
5) International ih kan lutnak dingah Indigenous Rights hmangin UNO ih ECOSOC ah lut ve ding, Consultative Status tiang ngah tum ve ding. Hi dinhmun thleng thei dingin ram pakhat khat ah hi pawlkom hi register tuah ding.
Pawlkom thar din tikah political organization asi lo ding. Mizapi tel theihmi, member lut theih pawl asi lo dingin, mithiam le thu rawn tlak pawl hnatuannak ding asi ding. Party le member nei in din a si lo ding ruangah party politics, miphun le peng politics pawl hnamhnoih lovin miphun le ram huap in a ding thei sawn ding.
Tu ih ka saduhthahmi pawlkom hi kanmah Falam peng hrang lawng si lo, Chin zate huap ih kan tulmi asi.

Salai Tlaung Kip Thang
Ottawa, Canada
23rd UNWIP ih te Indigenous palai thar pawl hrang UNITAR in Cartigny khua Switzerland ah conflict resolution training a pemi pawl thawn

[Ca thlahtu hi The 23rd session of the UN Working Group on Indigenous Populations (WGIP) ah Geneva ah ka rak tel dah ih, UNITAR ih Indigenous representative pawl hrang conflict resolution training ka rak kai dah ruangah international ah Indigenous Rights ihsin Chin mi dingpi thei pawlkom kan tul thu ka rel nak san asi]

Comments

Popular posts from this blog

HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND

REPORT: HISTORICAL HEGEMONY, TRIBAL LINEAGE, AND MODERN DISUNITY IN CHINLAND - by Salai Tluang Kip Thang Topographic view of Falam Township of Chin hils on Google Map, May 11, 2026. I. Historical Expansion and the Rise of the Tlaisun Hegemony (18th–19th Centuries) The roots of today’s geopolitical and tribal tensions in Chinland can be traced to the expansion of the Tlaisun (Tashon) chiefdoms during the 18th and 19th centuries. Centered in present-day Falam, the Tlaisun established one of the most influential powers in the Chin Hills through aggressive military expansion, tribute systems, and slave-raiding economies. At the height of their influence, Tlaisun authority extended beyond modern Falam into the Lushai Hills (present-day Mizoram), parts of Manipur, and the Chindwin River lowlands, including areas such as Minkin and Mawlaik. This expansion transformed Falam into the dominant regional power long before British colonial intervention. The old Fahlam dynasty, prior to the British ...

CC/CNA in Falam Ting??

Tunnai kin rualpa hnen in he ponka za ing. Thil umhdan ruat lo hrang tu cetin tun dung Falam township ai thil canghnak thu ah innhnen te in online in hlivua hmut dek hnak hiip thai te in cetin ruat lianglo tuh peu ii. Thu umhdan tu hetin ii. 2023 kum November 13 ah Chinland Council ralkap te in Falam township song Myanmar le India ramri ai Rikhawdar khua le Khawmawi ai Tatmataw ralkap camp ciah lang ngah ii. He Tatmataw camp langhnak ah CDF-Zanniatram ralkap te tel in harsa rohin langhnak awng ii. Cia hnua CNO (Chin National Organization) le a rualpui ralkap pawlkom CB (Chin Brotherhood) in 2025 April 7 nia ah hla 5 song tawngdun hnua Falam khuapui ciah lang ngah awng ai, a ang ze in "Falam duai ni kan nei lo." tiin ramcang ah puai bawn in laam tlang thlurhthlo awng ii. Cia hnua a rai lo pah CNO/CNDF in 2025 kum July 5 nia ah CC in Tatmataw kut ai lang in kilkhawlhnak Rihkhawdar ciah kaap ai, CNA ralkap pakhat thi, CDF-Hualngoram ralkap le mipui lam in thi, mipui 3,000 lai Mi...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...