Skip to main content

ZANNIAT HEH FALAM MI IN RELDUN ṬIO DE LE KIN I NGAINGAI AWM?

Kawlram ai Chin State song ai Falam township tihnak acozah ukhnak hnia ah umh pawl heh Falam mi ti dun ii. Cen, Falam township song ah khuapui ber tu Falam ii. Cia Falam khua heh Kawlram hmun zawl in Laitlang kai zianzo in cia hnua tlangvum in hmun suk ngai in Var lai tihnak Run tipui, Manipur river tihnak kaan hnua hmun so ngai kai zianzo in tlang vum lam hleng fangin Falam tihnak Falam khua ah hleng thil ii. Cia Falam khua heh a dintu tu Taisun/Tlaisun (English in Tashon) miphun ii ai, Taisun miuk/lal umhnak khuapui ii awng ii. Cia Falam khua ah Taisun miuk in Zahau, Hlawnceu le Hualngo lam miuk te thawn hmun khat ah totlang in Laitlang khiah uk de ai, British acozah in cia Falam ukhnak acozah heh Falam Council tiin lai ah ngan ii. Cia Falam Council heh raltawng kul lekhaw lungrual ngaiin tawngtlang de, khua le ram uk fangin khai relkawm ai, a nehhnak miphun le ram khiah Falam ukhnak hnia ah umh ruai, sal in pom, siah le thil dangdang pe ruai ai Falam acozah pawl in hiam ngaiin hmang tlang, ai tlang, sumsaw sihnak in hmang de ii.


1810 kum dung ah Zanniat le Khualsim te lungrual in Falam hnia an luat pai ai, Falam in ralpui tho in sim le Run an nisuak lam veksen, Zanniat tlangtluan tu Falam hnia ah sal (Slave) in umh ruai sio ai, he thu heh British pawl ai Chin Hills vol. 1 ah ngan tel in umh ai, Zanniat miphun khiah Falam hnia ah sal in kum 100 lai umh awng ii. Ciaman kin pipu te Kawl ah zu de le, ci phur de, cia ci heh Falam tian phur ai ti khuatkhat rin ngah lovin tlung de ii. Falam ai Taisun lal/miuk in ci khiah daihdan in zem, zuar de ii. Hetin Falam hnia ah a zonzai ze ai, British te maan Zanniat te in Falam hnen ah Sal a ihnak phurrit roh, Siah le Lukhawng luat ngah ii. Cetin British umh lo hnua Laitlang khiah Kawlram song ai Chin State songah a umh hnua Falam khua khiah khuapui poimawh ngai, acozah zung umhmun le khua pui in cang vivo ai, Falam township tihnak song ah Zanniat tlangtluan khai Falam ukhnak hnia ah umh zianzo ii. Hetin Falam township song ah umh pawl khiah Falam mi tidun ii.


Zanniat dinhmun in tluanthu umhdan phan tak ngaiin ruat fangin Falam mi ti dun ngaingai thil lo tihnak ii. Falam mi ti fangin Falam Council ai teltlang thi le nung, harsa le nuam ah kutawngzom ai miuk le lal pertlang te khiah Falam Mi ngaingai tihnak ii. Cia Falam Council ai tel pawl khiah a pon khai a bangdun, a nongdun ngio ii. Ciaman tun kin san ah hlanlai ai Falam Council ai kutawngzom miphun te khiah Falam naitu in umh ngio, a lungrual ṭio le cia lo te tu amahte hnia ah, amahte konghoihnak hluntu in ruat hio ii.

Hetih bang thil umhdan heh Zanniat mi tam sawn in ruat hal lovin Falam Mi roh in vuahdun, Falam pon ian in khang tum, Falam mi ngaingai pawl in daihnak i lekhaw pha ber in lang hio, Falam pawl in huahnak i lekhaw ngaih ve lo; Zanniat in thu reltlang, pawlkom ding, khawmhnak nai te bang heh Falam lungrualhnak hnawm ruaitu in ruat sio in umh i hang. Kon zong ah social, politics, Pathian thu konghoihnak kohran/pawlpui lam tian in Zanniat in feh daih lo, Zanniat in ding ngam lo, mi mithmai sik in Chin miphunpui song ah nung lianglo Zanniat mi kin tam ze ii. He maanin tuntian khangso thil lo ii sing. Laithiam le milian/minai, mithiam Zanniat mi songin umh napui khalkhaw miphun thula ah Falam in umh sio hnak in kon khai hleng lo, mi mithmai sik dung in kin vai zianzo de i hang.

Comments

Popular posts from this blog

TUNTENG KAWLRAM POLITICS RUATLANGIN

Aung San in Burma ram ding tuhin Chin, Kachin le Shan miphun te sawm in Panglong Agreement ciah 1947 kum ah sign tlang ii. Cia ben, rampum huap Election nai ai, Aung San in konghoihnak party AFPFL (Anti- Fascist People's Freedom League) in nehhnak co ai, ramuk tuh dan Danhampui (Costitution) thar bawn tlang ii. Aung San tu 1947 July hla ah mah le cabinet pervo nai veksen tluk ciah rek tuar lio ii. Aung San umh lo hnua 1948 kum January 4 nia ah Burma ram independent ngah ai, Aung San in bawnhnak Danhampui ciah hmang cih ai, ciah heh 1947 Constitution tiin ko ii. General Ne Win in 1962 kum ah ralkap hmangin dinglai cozah lon lio ai, 1947 Constitution ciah lon lio ii. Cie pah Ne Win in cozah thar Revolutionary Council ding ai, cia hmangin kum 12 Kawlram uk ii. Kum 12 cetin uk hnua ah Ne Win in 1973 kum ah amah daihdan in rampum huap lungkhimhnak bawn ai, cia lungkhimhnak in 1974 kum ah cozah thar BSPP (Burma Socialist Programme Party) ding ai, cia party hmangin Ne Win in Kawlram pehzo...

Pawlkom naper kin cak thil lo hnak Zanniat dinhmun

Zanniat movement heh kin san ah a thar in nung pan lai ii. Tunhlan ah Zanniat tidun lo in Khua hming cawi in konghoi de ii. Lumbang mi, Locom mi tiin, cetan Falam mi tidun in hlanta upa le konghoitu te in kin hoidan ii. Kin san ah tu mah ihnak miphun dinhmun in konghoi kin kul, mah miphun in naihnak ram huap in Chin ah veksen thawn camran in tel kin kuul tihnak fehpui caan ii hang. Min Aung Hlaing in ralkapdan in Kawlram uk pan pah in mah miphun le ram huap in ram humhim kuul dinhmun kin hleng ii hang. Miphun in dinhnak ram veksen kom in dinhnak Chinram/ Chinland ding kin kuul dinhmun ii. Cia heh Union tiin khai ko ai, Federal State tiin khai ko ii. Zanniat in miphun le ram ca konghoihnak ah mi thawn camran in ding pan ve hang sing. Hlanlai pah Zanniatram huap in konghoidunhnak umh awng lo kin i maanin pawlkom in naperdan thiam lo hnak tam ngai nai ii sing. Zanniat in ralkap (CDF-Zanniatram) ding hang. Zanniatram huap in kilkhawl dunhnak pawlkom ding kuul maanin ZAB (Zannia...

NINGHIO KUUL

NINGHIO KUUL Zanniat mi khangthar niunawn te hmu fangin konghoitu nailo tuu rual bang ii sing. Zanniat mi heh kin ninghio kuul roh. 1948 kum an Burma ram ding hnua i uham tian, 2020 kum lam tian in Zanniat tihnak miphun heh Zanniatram ah konghoi dunhnak pawlkom nai lo ii. Kin san tian ai kin ling thilhnak tu Bawhlung pawlkom ii, cia rin Run-hlang Bawhlung Pawlkom (RBP) ii. Cia hlan lam ah Run-hlang Siatton in ding awng ti ii. Run-hlang in huap lo hnak te  Lumbang khua tlang lam ciah Sakta ti ii. Sakta le Hlangta tiin kin san tian in remdun lo hnak thu nai bial ii. Zanniat miphun po hmun khua le ram, Zanniatram tu Zanniat hming in ding hnak, Zanniat hming in konghoi dun hnak pawlkom le committee pakhat niu rin umh lo ii. Kum 70 luan lam tian in Zanniat hming in konghoi dunhnak, thu rel tlang thilhnak zai khai umh lo. Mah khua niuniu in ding sio ai, khua khat le khua khat zuamdunhnak, cozah lam thil ti ben deuh te in amahte khua hrang ian ruat in thil bawn thu te za pha t...